15:48 EST Thứ sáu, 27/11/2020
Đăng lúc: Thứ năm - 10/05/2018 23:41

Cản trở dòng chảy dữ liệu có thể gây ra thiệt hại kinh tế nghiêm trọng

GDP và vốn đầu tư của Việt Nam có thể bị giảm lần lượt 1,7% và 3,1% do những tác động của Dự thảo Luật An ninh mạng, nếu được thông qua tại kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XIV trong tháng 5/2018.

Đó là ý kiến gây nhiều chú ý nhất tại Hội thảo “Xây dựng Dự thảo Luật An ninh mạng: Kinh nghiệm Quốc tế và góp ý của các bên liên quan tại Việt Nam” diễn ra vào sáng 8/5/2018 tại Hà Nội, do Viện nghiên cứu Chính sách và Phát triển Truyền thông (Hội truyền thông số Việt Nam) phối hợp cùng Hiệp hội Điện toán đám mây Châu Á (ACCA) tổ chức.
 
Viện Brooking. Ảnh: IPS
 
Ông Joshua P. Meltzer, chuyên gia cao cấp Viện Brookings Institute. Ảnh: IPS
 
Thế giới đang chứng kiến những đổi thay chóng mặt do kết nối liên thông và dòng chảy dữ liệu xuyên biên giới – đặc trưng của cuộc Cách mạng 4.0 – mang lại, bao gồm rất nhiều cơ hội kinh tế và thương mại mới được tạo ra. Chuyên gia cao cấp Chương trình Kinh tế toàn cầu và Phát triển của Viện Brookings, ông Joshua P. Meltzer đã trích dẫn một vài số liệu nghiên cứu, cho thấy: chỉ riêng năm 2014, dòng chảy tự do về dữ liệu đã đóng góp khoảng 2,8 nghìn tỷ USD cho nền kinh tế toàn cầu, và có thể tăng lên đến 11 nghìn tỷ USD vào năm 2025, bên cạnh 12% giá trị trao đổi của hàng hóa và thương mại quốc tế sẽ được thực hiện thông qua các nền tảng của Amazon hay Alibaba.
 
Tuy nhiên, điều nghịch lý là các chính phủ dường như lại đang đi theo xu hướng tìm cách hạn chế dòng chảy này vì những lý do như an toàn, tự do cá nhân hay thậm chí cả an ninh quốc gia; và một trong những chính sách thường được ưu tiên áp dụng là yêu cầu “địa phương hóa dữ liệu” - tức tìm cách kiểm soát và giới hạn dòng chảy dữ liệu trong phạm vi biên giới quốc gia. Theo đánh giá của nhiều chuyên gia chính sách, pháp luật lẫn khoa học công nghệ, các biện pháp như vậy thường sẽ gây ra nhiều phí tổn hơn cho nền kinh tế và các hoạt động thương mại hơn là hỗ trợ hay thúc đẩy.
 
Tại Việt Nam, Dự thảo Luật An ninh mạng, sau khi trình Quốc hội (khóa XIV) lấy ý kiến tại kỳ họp thứ 4 (tháng 10/2017) và trải qua nhiều lần rà soát, chất vấn, góp ý và sửa đổi, cũng đang được gấp rút hoàn thiện để chờ ngày chính thức thông qua và đi vào hiệu lực (dự kiến cuối tháng 5/2018). Được biết, trong phiên thảo luận tại Hội nghị Đại biểu Quốc hội chuyên trách vào hôm 4/4/2018, chỉ duy nhất 1 trên tổng số 18 ý kiến bày tỏ quan ngại về những trở ngại mà Dự luật có thể gây ra đối với hoạt động của các doanh nghiệp.
 
Theo ông Nguyễn Quang Đồng, Viện trưởng Viện nghiên cứu Chính sách và Phát triển truyền thông số: Các quy định trong Dự luật An ninh mạng sẽ điều chỉnh và tác động trực tiếp đến quyền và lợi ích của ít nhất 3 nhóm doanh nghiệp: 1) sản xuất và kinh doanh thiết bị, giải pháp kỹ thuật và an ninh mạng; 2) kinh doanh dịch vụ tài chính công nghệ (Fintech); 3) cung cấp giải pháp, dịch vụ nội dung số và giải pháp công nghệ nói chung. Tuy nhiên, phần lớn các tác động này đều là theo hướng tiêu cực, mà cụ thể sẽ làm đội chi phí hoạt động của các doanh nghiệp, bao gồm chi phí tuân thủ, chi phí giấy phép và thủ tục hành chính. Chưa kể, một số chi phí và gánh nặng tuân thủ khác có thể phát sinh thêm, như: 1) chi phí đánh giá và báo cáo an ninh mạng định kỳ; 2) chi phí xác thực thông tin người dùng; cùng với 3) giấy phép kiểm tra, đánh giá an ninh mạng đối với hệ thống thông tin; và 4) giấy chứng nhận sản phẩm, dịch vụ đủ điều kiện chất lượng trước khi đưa ra thị trường.
 
Bà Lim May-Ann, Giám đốc Hiệp hội Điện toán đám mây Châu Á. Ảnh: IPS
 
Bà Lim May-Ann, Giám đốc Hiệp hội Điện toán đám mây Châu Á, chia sẻ những kinh nghiệm trong hoạch định chính sách cho nền kinh tế kỹ thuật số của Singapore và các nước Đông Nam Á. Ảnh: IPS
 
Sau nhiều lần lắng nghe và tiếp thu các ý kiến phản biện, Ban soạn thảo Dự luật An ninh mạng (Bộ Công an) đã bỏ đi quy định “yêu cầu các nhà cung cấp sản phẩm, dịch vụ trên nền tảng internet như Google, Facebook, YouTube, … phải đặt máy chủ tại Việt Nam”. Tuy nhiên, dự thảo cập nhập lại cho thấy một điều khoản mới, khi “dữ liệu và thông tin người dùng xuất phát từ Việt Nam phải được quản lý ở Việt Nam”, như vậy về nội hàm cũng không khác bao nhiêu so với quy định đặt máy chủ, và chắc chắn sẽ gây cản sự lưu thông của dòng chảy dữ liệu giữa Việt Nam và Quốc tế.
 
Bên cạnh đó, quy định “yêu cầu tạm dừng cung cấp sản phẩm, dịch vụ vì lý do ảnh hưởng đến an ninh mạng của Việt Nam”, được đề cập trong Điều 26 và 41 của Dự luật cũng nên được xem xét kỹ lưỡng về tính nghiêm trọng, bởi một khi được áp dụng nó sẽ tác động rất mạnh đến hoạt động kinh doanh và lợi nhuận của các doanh nghiệp.
 
Ngoài ra, điều khoản trao quyền cho lực lượng chuyên trách an ninh mạng được kiểm tra và đánh giá hệ thống thông tin của các cơ quan, tổ chức không nằm trong danh mục “quan trọng về an ninh quốc gia” trong Điều 26 dường như cũng chưa được phù hợp, thậm chí nguy cơ lạm quyền hay cả người dân lẫn doanh nghiệp bị sách nhiễu là rất lớn khi quy định này được đi vào thực thi.
 
Nhưng nghiêm trọng hơn cả, theo số liệu cảnh báo từ nghiên cứu của Viện Brookings: tác động của Dự luật An ninh mạng khi được thông qua sẽ khiến GDP của Việt Nam giảm sút tới 1,7%, còn vốn đầu tư là 3,1 %. Tất nhiên con số trên vẫn chưa thể đo lường và phản ánh hết được tình hình vì thiệt hại thực tế có thể còn lớn hơn rất nhiều.
 
Vì thế, để tránh đi vào vết xe sai lầm, theo bà Lim May Ann - Giám đốc điều hành ACCA, nền kinh tế số cần phải được tạo điều kiện để không kìm hãm sự phát triển, nhưng cũng không để mất đi sự kiểm soát. Mặt khác, không thể có bất cứ một mô hình chung, duy nhất nào áp dụng cho mọi quốc gia, vì thế Việt Nam nên tự hỏi lại mình để có cách thức quản lý cho phù hợp, nhờ tham khảo kinh nghiệm quốc tế. Chẳng hạn, một số nước trong khu vực ASEAN như Singapore, Malaysia hay Thái Lan đang thực hiện nhiệm vụ này tương đối tốt, có thể xem như những bài học có giá trị đối với chúng ta.
 
khoahocphattrien